Giới thiệu về Git và Version Control

Bài trước: Không có (Đây là bài đầu tiên)
Bài tiếp theo: 02. Cài đặt và cấu hình Git

🎯 Mục tiêu học tập

• Hiểu Version Control là gì và tại sao cần sử dụng khi làm dự án web
• Nắm được khái niệm Git và phân biệt Git với GitHub
• Hiểu được các lợi ích của Git trong làm việc nhóm
• Chuẩn bị tâm thế để học các khái niệm Git cơ bản

📘 Kiến thức lý thuyết

Version Control là gì?

Version Control (Kiểm soát phiên bản) là một hệ thống giúp bạn lưu trữ và quản lý các thay đổi trong mã nguồn theo thời gian. Nó giống như một "máy thời gian" cho code của bạn!

Ví dụ thực tế: Hãy tưởng tượng bạn đang làm một website bán hàng:

• Hôm qua: Bạn tạo trang chủ với menu đơn giản
• Hôm nay: Bạn thêm form đăng nhập, nhưng code bị lỗi
• Vấn đề: Làm sao quay lại code của hôm qua?

Không có Git: Bạn phải tự lưu file backup: index.html, index.html.backup1, index.html.backup2... Rất rối và dễ nhầm!

Có Git: Bạn chỉ cần một lệnh git checkout hôm-qua là quay lại được. Giống như undo nhưng mạnh hơn rất nhiều!

Git là gì?

Git là một công cụ Version Control mã nguồn mở, được tạo bởi Linus Torvalds (người tạo Linux) vào năm 2005. Git được thiết kế để:

• Lưu trữ lịch sử thay đổi: Mỗi lần bạn sửa code và "commit", Git lưu lại snapshot (ảnh chụp) toàn bộ dự án
• Làm việc nhóm dễ dàng: Nhiều người có thể làm việc trên cùng một dự án mà không bị conflict
• Branch (nhánh): Tạo các phiên bản song song để thử nghiệm tính năng mới
• Không cần internet: Git hoạt động offline, chỉ cần internet khi đồng bộ với GitHub

Git vs GitHub - Khác nhau thế nào?

Git	GitHub
Công cụ chạy trên máy tính của bạn	Website lưu trữ code trên internet
Quản lý phiên bản code local	Chia sẻ code và làm việc nhóm
Hoạt động offline	Cần internet để upload/download
Miễn phí, mã nguồn mở	Miễn phí cho dự án public
Lệnh: git init, git commit	Web interface + Git commands

Ví dụ minh họa:

• Git: Giống như phần mềm Word trên máy bạn - bạn viết và lưu file trên máy
• GitHub: Giống như Google Docs - bạn lưu file trên cloud, có thể chia sẻ và làm việc nhóm

Tại sao học Git khi làm web development?

1. An toàn code của bạn

Khi làm project web, bạn có thể:

• Vô tình xóa file quan trọng
• Code bị lỗi và không nhớ code cũ như thế nào
• Muốn thử nghiệm tính năng mới nhưng sợ hỏng code cũ

Với Git: Bạn luôn có thể quay lại bất kỳ phiên bản nào trước đó!

2. Làm việc nhóm hiệu quả

Trong thực tế, một dự án web thường có:

• Frontend Developer: Làm giao diện (HTML, CSS, React)
• Backend Developer: Làm API (Node.js, Express)
• Fullstack Developer: Làm cả hai

Vấn đề: Làm sao 3 người cùng sửa code mà không bị conflict?

Giải pháp: Git branch! Mỗi người làm trên branch riêng, sau đó merge lại.

3. Tăng tốc độ phát triển

• Rollback nhanh: Nếu deploy lên server bị lỗi, quay lại version trước chỉ 1 lệnh
• So sánh code: Xem code hôm nay khác gì so với hôm qua
• Tìm bug: Xem lại lịch sử commit để tìm khi nào bug xuất hiện

Các khái niệm cơ bản trong Git

Repository (Repo)

• Là gì: Thư mục chứa toàn bộ code và lịch sử thay đổi
• Ví dụ: Folder my-website/ của bạn, sau khi chạy git init sẽ trở thành một Git repository

Commit

• Là gì: Một snapshot (ảnh chụp) của code tại một thời điểm
• Ví dụ: Mỗi lần bạn sửa xong một tính năng và chạy git commit, Git lưu lại trạng thái hiện tại
• Tương tự: Giống như "Save Game" trong game - bạn có thể quay lại bất kỳ save nào

Branch (Nhánh)

• Là gì: Một phiên bản độc lập của code
• Ví dụ:
  • main branch: Code ổn định, đã test
  • feature-login branch: Đang thử nghiệm tính năng đăng nhập
• Lợi ích: Bạn có thể thử nghiệm mà không làm hỏng code chính

Merge

• Là gì: Gộp code từ branch này sang branch khác
• Ví dụ: Sau khi code tính năng đăng nhập xong, merge từ feature-login vào main

💻 Ví dụ thực hành

Tạo dự án web đơn giản và khởi tạo Git

# Bước 1: Tạo thư mục dự án
mkdir my-first-website
cd my-first-website

# Bước 2: Tạo file HTML đơn giản
echo "<h1>Xin chào thế giới!</h1>" > index.html

# Bước 3: Khởi tạo Git repository
git init

# Kết quả: Initialized empty Git repository in /path/to/my-first-website/.git/

Giải thích:

• mkdir: Tạo thư mục mới
• echo ... > file: Tạo file với nội dung
• git init: Khởi tạo Git repository (tạo folder .git ẩn)

Kiểm tra trạng thái Git

# Xem trạng thái repository
git status

# Kết quả mẫu:
# On branch main
#
# No commits yet
#
# Untracked files:
#   index.html
#
# nothing added to commit but untracked files present (use "git add" to track)

Giải thích:

• git status: Hiển thị trạng thái hiện tại của repository
• "Untracked files": File chưa được Git theo dõi
• Chúng ta sẽ học cách add và commit ở bài sau

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Bài tập 1: Tạo dự án web và khởi tạo Git

1. Tạo thư mục tên my-portfolio cho website portfolio của bạn
2. Tạo file index.html với nội dung:

   <!DOCTYPE html>
   <html>
       <head>
           <title>Portfolio của tôi</title>
       </head>
       <body>
           <h1>Chào mừng đến với portfolio của tôi!</h1>
       </body>
   </html>

3. Khởi tạo Git repository trong thư mục đó
4. Chạy git status và quan sát kết quả

Gợi ý:

mkdir my-portfolio
cd my-portfolio
# Tạo file index.html (dùng editor hoặc echo command)
git init
git status

Level 2: Nâng cao

Bài tập 2: Tìm hiểu Git log và history

Sau khi khởi tạo repository ở bài tập 1:

1. Tìm hiểu lệnh git log (sẽ học ở bài 3, nhưng có thể thử trước)
2. Đọc thông tin về Git trên website chính thức: https://git-scm.com/
3. Xem video giải thích Git trong 15 phút (tìm trên YouTube: "Git tutorial 15 minutes")

Mục tiêu: Hiểu được tầm quan trọng của Git trước khi học các lệnh cụ thể

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Lỗi: "fatal: not a git repository"

Nguyên nhân: Bạn đang ở thư mục không phải Git repository

Giải pháp:

# Kiểm tra xem có folder .git không
ls -la  # Trên macOS/Linux
dir /a  # Trên Windows

# Nếu không có, chạy git init
git init

2. Không hiểu Git làm gì với code của mình

Mẹo: Tưởng tượng Git như một "máy chụp ảnh"

• Mỗi lần commit = Chụp ảnh toàn bộ dự án
• Bạn có thể xem lại tất cả các bức ảnh đã chụp
• Có thể "photoshop" (merge) nhiều ảnh lại với nhau

3. Sợ Git làm hỏng code

Yên tâm: Git KHÔNG BAO GIỜ xóa code của bạn trừ khi bạn cố tình!

• Git chỉ lưu thêm thông tin, không thay đổi file của bạn
• Code cũ vẫn còn nguyên trong lịch sử
• Có thể quay lại bất kỳ lúc nào

4. Nhầm lẫn Git và GitHub

Cách nhớ:

• Git = Công cụ trên máy bạn (như Word)
• GitHub = Nơi lưu trữ online (như Google Drive)
• Bạn có thể dùng Git mà không cần GitHub
• Nhưng GitHub giúp làm việc nhóm dễ hơn

5. Không biết khi nào nên commit

Nguyên tắc vàng: Commit khi bạn hoàn thành một "công việc nhỏ"

• ✅ Commit: "Thêm nút đăng nhập"
• ✅ Commit: "Sửa lỗi responsive trên mobile"
• ❌ Không commit: "Sửa code" (quá mơ hồ)
• ❌ Không commit: "Cập nhật" (không rõ cập nhật gì)

Áp dụng vào làm việc nhóm:

• Commit thường xuyên (mỗi 30 phút - 1 giờ làm việc)
• Mỗi commit chỉ làm một việc nhỏ
• Viết commit message rõ ràng để đồng nghiệp hiểu bạn làm gì

---

Kết luận: Git là công cụ không thể thiếu khi làm web development. Hãy xem Git như một "bảo hiểm" cho code của bạn - tốn ít thời gian học nhưng tiết kiệm rất nhiều thời gian khi gặp sự cố!

Bài tiếp theo: 02. Cài đặt và cấu hình Git - Học cách cài đặt Git và cấu hình thông tin cá nhân