Làm việc với Branch

Bài trước: 04. Hiểu về Working Directory và Staging Area
Bài tiếp theo: 06. Merge và Rebase

🎯 Mục tiêu học tập

• Hiểu branch là gì và tại sao cần sử dụng branch
• Tạo, chuyển đổi, và xóa branch
• Hiểu cách Git quản lý các branch
• Thực hành làm việc với nhiều branch song song

📘 Kiến thức lý thuyết

Branch là gì?

Branch (Nhánh) là một phiên bản độc lập của code, cho phép bạn phát triển tính năng mới mà không ảnh hưởng đến code chính.

Ví dụ minh họa thực tế: Hãy tưởng tượng bạn đang viết một cuốn sách:

• main branch: Bản thảo chính, đã được review, ổn định
• chapter-5 branch: Bạn đang viết chương 5, chưa hoàn thành
• fix-typo branch: Bạn sửa lỗi chính tả ở chương 2

Nếu viết trực tiếp vào bản thảo chính, bạn có thể làm hỏng toàn bộ sách. Nhưng với branch, bạn có thể:

• Viết chương 5 trên branch riêng
• Sửa lỗi chính tả trên branch khác
• Khi xong, "gộp" (merge) vào bản thảo chính

Tại sao cần branch?

1. Làm việc song song nhiều tính năng

Ví dụ thực tế: Website e-commerce đang có tính năng cơ bản (main branch)

Bạn muốn phát triển 3 tính năng mới:

• Tính năng A: Thanh toán online (ước tính 3 ngày)
• Tính năng B: Tìm kiếm sản phẩm (ước tính 2 ngày)
• Tính năng C: Đánh giá sản phẩm (ước tính 4 ngày)

Không dùng branch:

• Phải làm xong tính năng A mới làm B
• Nếu tính năng A có bug, code chính bị ảnh hưởng
• Khó làm song song nhiều người

Dùng branch:

• Tạo feature-payment, feature-search, feature-review
• Mỗi tính năng làm trên branch riêng
• Khi xong và test kỹ, mới merge vào main
• Nếu có bug, chỉ ảnh hưởng branch đó, không ảnh hưởng main

2. Thử nghiệm an toàn

Ví dụ: Bạn muốn thử một thư viện CSS mới (Bootstrap → Tailwind)

Không dùng branch:

• Sợ làm hỏng code hiện tại
• Phải backup thủ công
• Khó quay lại

Dùng branch:

# Tạo branch thử nghiệm
git checkout -b try-tailwind

# Thử nghiệm Tailwind
# Nếu không ổn, quay lại main branch
git checkout main
# Code cũ vẫn nguyên!

3. Làm việc nhóm hiệu quả

Ví dụ: Team có 3 người:

• Dev A: Làm frontend (React)
• Dev B: Làm backend (API)
• Dev C: Làm database (MongoDB)

Mỗi người tạo branch riêng:

git checkout -b feature/frontend-login
git checkout -b feature/api-authentication
git checkout -b feature/user-schema

Không bị conflict, mỗi người làm độc lập!

Branch mặc định: main (hoặc master)

• Khi tạo repository mới, Git tự động tạo branch main
• Đây là branch "chính", code ổn định, đã test
• Thường dùng để deploy lên production

Quy tắc vàng: Không bao giờ commit trực tiếp vào main trong dự án thực tế!

Các loại branch phổ biến

Tên branch	Mục đích	Ví dụ
main / master	Code ổn định, production-ready	Code đang chạy trên web
develop / dev	Code đang phát triển, tích hợp tính năng	Code để test
feature/ten-tinh-nang	Tính năng mới đang phát triển	feature/login
bugfix/ten-loi	Sửa lỗi	bugfix/mobile-menu
hotfix/ten-sua	Sửa khẩn cấp trên production	hotfix/payment-error

Quy ước đặt tên:

• feature/: Tính năng mới
• bugfix/: Sửa lỗi
• hotfix/: Sửa khẩn cấp
• release/: Chuẩn bị phát hành

💻 Ví dụ thực hành

Tạo và chuyển đổi branch

# Bước 1: Kiểm tra branch hiện tại
git branch

# Kết quả:
# * main
# (Dấu * chỉ branch đang làm việc)

# Bước 2: Tạo branch mới (cách 1 - tạo rồi chuyển)
git branch feature-login
git checkout feature-login

# Hoặc cách 2 - tạo và chuyển luôn (ngắn gọn hơn)
git checkout -b feature-login

# Bước 3: Kiểm tra lại
git branch

# Kết quả:
#   main
# * feature-login

Giải thích:

• git branch: Xem danh sách tất cả branch
• git branch tên-branch: Tạo branch mới (nhưng chưa chuyển)
• git checkout tên-branch: Chuyển sang branch khác
• git checkout -b tên-branch: Tạo và chuyển luôn (tiện hơn)

Làm việc trên branch mới

# Bạn đang ở branch feature-login
# Bước 1: Tạo file mới
echo "<form>Login form</form>" > login.html

# Bước 2: Commit trên branch này
git add login.html
git commit -m "Thêm form đăng nhập"

# Bước 3: Kiểm tra log
git log --oneline

# Kết quả:
# abc1234 (HEAD -> feature-login) Thêm form đăng nhập
# xyz5678 (main) Commit đầu tiên

Giải thích:

• HEAD -> feature-login: HEAD đang trỏ đến branch feature-login
• Commit abc1234 chỉ có trên branch feature-login
• Branch main vẫn ở commit xyz5678 (chưa có file login.html)

So sánh các branch

# Xem branch main có gì
git checkout main
ls
# index.html  (không có login.html)

# Xem branch feature-login có gì
git checkout feature-login
ls
# index.html  login.html  (có login.html)

Quan sát: Mỗi branch có code riêng, độc lập với nhau!

Xem tất cả branch (kể cả remote)

# Xem branch local
git branch

# Xem tất cả branch (local + remote)
git branch -a

# Xem branch với thông tin commit gần nhất
git branch -v

# Xem branch đã merge vào main chưa
git branch --merged
git branch --no-merged

Xóa branch

# Xóa branch local (chỉ xóa được khi không đang ở branch đó)
git checkout main              # Chuyển sang main trước
git branch -d feature-login     # Xóa branch (chỉ xóa khi đã merge)
git branch -D feature-login    # Force delete (xóa dù chưa merge)

# Xóa branch remote (sẽ học ở bài về GitHub)
git push origin --delete feature-login

Lưu ý:

• -d: Chỉ xóa được branch đã merge (an toàn)
• -D: Force delete, xóa dù chưa merge (cẩn thận!)
• Phải chuyển sang branch khác trước khi xóa

Thực hành: Tạo nhiều branch

# Tình huống: Phát triển website với nhiều tính năng

# Branch chính
git checkout main

# Tạo branch cho từng tính năng
git checkout -b feature/header
echo "<header>Header</header>" > header.html
git add header.html
git commit -m "Thêm header component"

git checkout main
git checkout -b feature/footer
echo "<footer>Footer</footer>" > footer.html
git add footer.html
git commit -m "Thêm footer component"

# Xem tất cả branch
git branch

# Kết quả:
#   feature/footer
#   feature/header
# * main

Quan sát: Mỗi branch phát triển độc lập, không ảnh hưởng nhau!

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Bài tập 1: Tạo và quản lý branch

1. Tạo repository và commit đầu tiên trên branch main
2. Tạo branch feature/about-page
3. Trên branch này, tạo file about.html và commit
4. Chuyển về main, kiểm tra xem có file about.html không
5. Chuyển lại feature/about-page, file có còn không?
6. Sử dụng git log --oneline --graph --all để xem cấu trúc branch

Gợi ý:

git init
echo "Home" > index.html
git add .
git commit -m "Initial commit"

git checkout -b feature/about-page
echo "About" > about.html
git add .
git commit -m "Thêm trang about"

git checkout main
ls  # Không có about.html

git checkout feature/about-page
ls  # Có about.html

git log --oneline --graph --all

Mục tiêu: Hiểu rõ mỗi branch có code riêng

Level 2: Nâng cao

Bài tập 2: Làm việc với nhiều branch

Tạo một dự án website với cấu trúc branch như sau:

main
├── feature/header      (có file header.html)
├── feature/navigation (có file nav.html)
└── feature/footer     (có file footer.html)

Yêu cầu:

1. Tất cả branch được tạo từ main
2. Mỗi branch có file riêng và commit riêng
3. Sử dụng git log --graph --oneline --all để visualize
4. Tạo một file BRANCH_INFO.md mô tả:
   • Branch nào có file gì
   • Kế hoạch merge vào main như thế nào

Gợi ý workflow:

# Tạo từng branch
git checkout main
git checkout -b feature/header
# ... làm việc và commit

git checkout main
git checkout -b feature/navigation
# ... làm việc và commit

# Visualize
git log --graph --oneline --all --decorate

Mục tiêu: Làm quen với workflow làm việc nhiều branch

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Lỗi: "You are in 'detached HEAD' state"

Nguyên nhân: Checkout vào một commit cụ thể thay vì branch

Giải pháp:

# Tạo branch từ commit hiện tại
git checkout -b new-branch-name

# Hoặc quay lại branch chính
git checkout main

Cách tránh: Luôn checkout vào branch, không checkout vào commit hash

2. Quên đang ở branch nào

Mẹo: Luôn check trước khi làm việc:

git branch              # Xem tất cả branch
git status              # Dòng đầu sẽ hiển thị branch hiện tại
# Hoặc trong terminal, cấu hình hiển thị branch name

Cấu hình prompt hiển thị branch (PowerShell/Windows):

# Thêm vào profile
function prompt {
    $branch = git rev-parse --abbrev-ref HEAD 2>$null
    if ($branch) {
        Write-Host "($branch) " -NoNewline -ForegroundColor Cyan
    }
    "PS $($executionContext.SessionState.Path.CurrentLocation)$('>' * ($nestedPromptLevel + 1)) "
}

3. Xóa nhầm branch quan trọng

Giải pháp: Git lưu commit, branch chỉ là con trỏ

# Tìm lại commit của branch đã xóa
git reflog

# Tạo lại branch từ commit đó
git checkout -b feature-login abc1234

Cách tránh: Luôn đảm bảo đã merge hoặc backup trước khi xóa

4. Commit nhầm vào branch sai

Ví dụ: Đang ở main nhưng commit tính năng mới

Giải pháp:

# Tạo branch mới từ commit hiện tại
git branch feature-new
# Reset main về commit trước
git reset --hard HEAD~1
# Chuyển sang branch mới (commit vẫn còn đó)
git checkout feature-new

5. Không biết nên tạo bao nhiêu branch

Nguyên tắc:

• 1 branch = 1 tính năng/1 task
• Không tạo branch quá nhỏ (ví dụ: "sửa 1 dòng code")
• Không tạo branch quá lớn (ví dụ: "toàn bộ website")

Ví dụ tốt:

• ✅ feature/user-login
• ✅ bugfix/mobile-menu
• ✅ feature/payment-integration

Ví dụ không tốt:

• ❌ fix (quá mơ hồ)
• ❌ update (không rõ update gì)
• ❌ everything (quá rộng)

Áp dụng vào làm việc nhóm:

• Mỗi developer tạo branch riêng cho task của mình
• Đặt tên theo quy ước team (ví dụ: feature/tên-người/tên-tính-năng)
• Không commit trực tiếp vào main hoặc develop
• Khi hoàn thành, tạo Pull Request để review trước khi merge

---

Kết luận: Branch là công cụ mạnh mẽ giúp bạn làm việc an toàn và hiệu quả. Hãy tạo branch cho mỗi tính năng mới, đừng sợ tạo quá nhiều branch - chúng rất nhẹ và dễ quản lý!

Bài tiếp theo: 06. Merge và Rebase - Học cách gộp code từ branch này sang branch khác