Commit Message & Convention chuyên nghiệp

Bài trước: 10. Pull Request và Review Code
Bài tiếp theo: 12. Git Nâng cao

🎯 Mục tiêu học tập

Hiểu tại sao commit message quan trọng
Nắm vững Conventional Commits
Viết commit message rõ ràng, có ý nghĩa
Sử dụng commit message để tìm bug và hiểu lịch sử code

📘 Kiến thức lý thuyết

Tại sao commit message quan trọng?

Commit message giống như "ghi chú" cho mỗi thay đổi code. Một commit message tốt giúp:

1. Hiểu lịch sử code

Ví dụ thực tế:

bash

git log --oneline

# Commit message tốt:
abc1234 feat: Thêm tính năng đăng nhập với JWT
def5678 fix: Sửa lỗi responsive trên mobile
xyz9999 docs: Cập nhật README với hướng dẫn cài đặt

# Commit message không tốt:
abc1234 update
def5678 fix
xyz9999 changes

Rõ ràng commit message tốt giúp bạn hiểu code đã thay đổi như thế nào!

2. Tìm bug nhanh

Ví dụ: Website bị lỗi đăng nhập sau khi deploy

bash

# Với commit message tốt
git log --grep="login"
# → Tìm thấy commit liên quan ngay

# Với commit message không tốt
git log
# → Phải xem từng commit một, rất mất thời gian

3. Review code dễ dàng

Khi review PR, commit message giúp reviewer:

Hiểu thay đổi trước khi xem code
Quyết định commit nào cần review kỹ
Đề xuất cải thiện dựa trên mục đích commit

Conventional Commits là gì?

Conventional Commits là một chuẩn viết commit message, giúp commit message:

Nhất quán
Dễ đọc
Có thể tự động generate changelog
Hỗ trợ semantic versioning

Cấu trúc:

<type>(<scope>): <subject>

<body>

<footer>

Cấu trúc chi tiết

1. Type (Loại thay đổi)

Các loại phổ biến:

Type	Mô tả	Ví dụ
`feat`	Tính năng mới	`feat: Thêm form đăng nhập`
`fix`	Sửa lỗi	`fix: Sửa lỗi responsive`
`docs`	Thay đổi tài liệu	`docs: Cập nhật README`
`style`	Format code, không ảnh hưởng logic	`style: Format với Prettier`
`refactor`	Refactor code, không thêm tính năng	`refactor: Tách component Login`
`test`	Thêm hoặc sửa test	`test: Thêm unit test cho Login`
`chore`	Công việc bảo trì	`chore: Update dependencies`
`perf`	Cải thiện performance	`perf: Optimize image loading`

2. Scope (Phạm vi - Tùy chọn)

Chỉ định phần nào của code bị ảnh hưởng:

feat(auth): Thêm JWT authentication
fix(ui): Sửa lỗi menu trên mobile
docs(readme): Cập nhật hướng dẫn

3. Subject (Chủ đề)

Nguyên tắc:

Dưới 50 ký tự
Dùng câu mệnh lệnh (imperative mood)
Không có dấu chấm cuối
Viết thường (trừ tên riêng)

Ví dụ tốt:

✅ feat: Thêm tính năng tìm kiếm
✅ fix: Sửa lỗi validation email
✅ docs: Cập nhật hướng dẫn cài đặt

Ví dụ không tốt:

❌ feat: Đã thêm tính năng tìm kiếm (quá khứ)
❌ fix: Sửa lỗi. (có dấu chấm)
❌ FEAT: Thêm tính năng (viết hoa type)

4. Body (Nội dung - Tùy chọn)

Giải thích chi tiết:

Tại sao thay đổi?
Làm thế nào?
Ảnh hưởng gì?

Ví dụ:

feat(auth): Thêm JWT authentication

- Tạo middleware verifyJWT để xác thực token
- Thêm endpoint /api/auth/login để đăng nhập
- Sử dụng bcrypt để hash password
- Token hết hạn sau 24 giờ

Closes #45

Dùng cho:

Breaking changes
Link đến issue

Ví dụ:

BREAKING CHANGE: API endpoint đã thay đổi từ /api/users thành /api/v1/users

Closes #123
Refs #456

💻 Ví dụ thực hành

Commit message tốt

bash

# Ví dụ 1: Tính năng mới
git commit -m "feat(auth): Thêm tính năng đăng nhập với JWT

- Tạo component LoginForm
- Tích hợp với API backend /api/auth/login
- Thêm validation cho email và password
- Error handling và loading state

Closes #45"

# Ví dụ 2: Sửa lỗi
git commit -m "fix(ui): Sửa lỗi responsive trên mobile

Menu không hiển thị đúng trên màn hình nhỏ hơn 768px.
Đã sửa bằng cách thêm media query và điều chỉnh flexbox.

Closes #67"

# Ví dụ 3: Tài liệu
git commit -m "docs: Cập nhật README với hướng dẫn cài đặt

- Thêm phần Requirements
- Hướng dẫn cài đặt dependencies
- Thêm ví dụ sử dụng API

Related to #89"

# Ví dụ 4: Refactor
git commit -m "refactor(utils): Tách function validation ra file riêng

Di chuyển validateEmail và validatePassword từ component
sang file utils/validation.js để dùng lại.

No breaking changes."

Commit message không tốt (Cần tránh)

bash

# ❌ Quá ngắn, không rõ ràng
git commit -m "update"
git commit -m "fix"
git commit -m "changes"

# ❌ Dùng thì quá khứ
git commit -m "feat: Đã thêm tính năng đăng nhập"
git commit -m "fix: Đã sửa lỗi"

# ❌ Quá dài, khó đọc
git commit -m "feat: Thêm tính năng đăng nhập với email và password và validation và error handling và loading state"

# ❌ Không có type
git commit -m "Thêm tính năng đăng nhập"

# ❌ Viết hoa type
git commit -m "FEAT: Thêm tính năng đăng nhập"

Sử dụng commit message để tìm code

bash

# Tìm commit liên quan đến login
git log --grep="login" --oneline

# Tìm commit sửa bug
git log --grep="fix" --oneline

# Tìm commit của một file cụ thể
git log --oneline -- index.html

# Tìm commit theo author
git log --author="Nguyễn Văn A" --oneline

# Xem thay đổi của một commit
git show abc1234

Tạo changelog tự động

Với Conventional Commits, có thể tự động generate changelog:

bash

# Sử dụng tool như conventional-changelog
npx conventional-changelog -p angular -i CHANGELOG.md -s

Kết quả:

markdown

# Changelog

## [1.1.0] - 2024-01-15

### Added

-   Thêm tính năng đăng nhập với JWT

### Fixed

-   Sửa lỗi responsive trên mobile

### Changed

-   Cập nhật README với hướng dẫn cài đặt

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Bài tập 1: Viết lại commit message

Cho các commit message không tốt, viết lại theo Conventional Commits:

git commit -m "update"
git commit -m "fix bug"
git commit -m "Đã thêm tính năng search"
git commit -m "sửa lỗi"
git commit -m "thay đổi README"

Gợi ý:

Xác định type phù hợp (feat, fix, docs, v.v.)
Viết subject rõ ràng, dùng câu mệnh lệnh
Thêm body nếu cần giải thích

Level 2: Nâng cao

Bài tập 2: Thực hành commit message trong dự án

Tạo một dự án và thực hiện các commit sau (với message đúng chuẩn):

Initial commit: Khởi tạo dự án với README
Feature: Thêm tính năng đăng nhập
Feature: Thêm tính năng tìm kiếm
Fix: Sửa lỗi responsive
Docs: Cập nhật README
Refactor: Tách component Login ra file riêng
Style: Format code với Prettier

Yêu cầu:

Mỗi commit phải có message đúng chuẩn Conventional Commits
Commit có body nếu cần giải thích
Sử dụng git log --oneline --graph để xem lịch sử
Tạo file COMMIT_GUIDELINES.md mô tả quy ước commit của team

Mục tiêu: Làm quen với viết commit message chuyên nghiệp

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Commit message quá ngắn

Vấn đề: git commit -m "fix" - Không ai biết fix cái gì

Giải pháp: Luôn mô tả rõ ràng

bash

git commit -m "fix(ui): Sửa lỗi menu không hiển thị trên mobile"

2. Dùng thì quá khứ

Vấn đề: git commit -m "feat: Đã thêm tính năng"

Giải pháp: Dùng câu mệnh lệnh

bash

git commit -m "feat: Thêm tính năng đăng nhập"

3. Type không đúng

Vấn đề: Dùng feat cho mọi thứ

Giải pháp: Chọn type đúng:

Tính năng mới → feat
Sửa lỗi → fix
Tài liệu → docs
Format code → style

4. Commit message quá dài

Vấn đề: Subject dài quá 50 ký tự

Giải pháp:

Subject: < 50 ký tự, tóm tắt ngắn gọn
Body: Giải thích chi tiết nếu cần

5. Không link issue

Giải pháp: Luôn link issue nếu có

bash

git commit -m "feat: Thêm tính năng đăng nhập

Closes #45
Refs #67"

Áp dụng vào làm việc nhóm:

Thống nhất quy ước: Team dùng cùng format commit message
Code review: Check commit message trong PR
Tool hỗ trợ: Có thể dùng tool để validate commit message (commitlint)
Documentation: Tạo file CONTRIBUTING.md với hướng dẫn commit

Kết luận: Commit message tốt giúp bạn và team hiểu lịch sử code, tìm bug nhanh, và làm việc hiệu quả hơn. Hãy bắt đầu viết commit message chuyên nghiệp ngay hôm nay!

Bài tiếp theo: 12. Git Nâng cao - Học các lệnh Git nâng cao: stash, revert, reset, cherry-pick

Commit Message & Convention chuyên nghiệp ​

🎯 Mục tiêu học tập ​

📘 Kiến thức lý thuyết ​

Tại sao commit message quan trọng? ​

1. Hiểu lịch sử code ​

2. Tìm bug nhanh ​

3. Review code dễ dàng ​

Conventional Commits là gì? ​

Cấu trúc chi tiết ​

1. Type (Loại thay đổi) ​

2. Scope (Phạm vi - Tùy chọn) ​

3. Subject (Chủ đề) ​

4. Body (Nội dung - Tùy chọn) ​

5. Footer (Chân trang - Tùy chọn) ​

💻 Ví dụ thực hành ​

Commit message tốt ​

Commit message không tốt (Cần tránh) ​

Sử dụng commit message để tìm code ​

Tạo changelog tự động ​

🧩 Bài tập ​

Level 1: Cơ bản ​

Level 2: Nâng cao ​

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp ​

1. Commit message quá ngắn ​

2. Dùng thì quá khứ ​

3. Type không đúng ​

4. Commit message quá dài ​

5. Không link issue ​

Commit Message & Convention chuyên nghiệp

🎯 Mục tiêu học tập

📘 Kiến thức lý thuyết

Tại sao commit message quan trọng?

1. Hiểu lịch sử code

2. Tìm bug nhanh

3. Review code dễ dàng

Conventional Commits là gì?

Cấu trúc chi tiết

1. Type (Loại thay đổi)

2. Scope (Phạm vi - Tùy chọn)

3. Subject (Chủ đề)

4. Body (Nội dung - Tùy chọn)

5. Footer (Chân trang - Tùy chọn)

💻 Ví dụ thực hành

Commit message tốt

Commit message không tốt (Cần tránh)

Sử dụng commit message để tìm code

Tạo changelog tự động

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Level 2: Nâng cao

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Commit message quá ngắn

2. Dùng thì quá khứ

3. Type không đúng

4. Commit message quá dài

5. Không link issue