Các lệnh cơ bản: init, add, commit, status, log

Bài trước: 02. Cài đặt và cấu hình Git
Bài tiếp theo: 04. Hiểu về Working Directory và Staging Area

🎯 Mục tiêu học tập

Nắm vững workflow cơ bản: init → add → commit
Hiểu cách sử dụng git status để kiểm tra trạng thái
Sử dụng git log để xem lịch sử commit
Thực hành tạo commit message có ý nghĩa

📘 Kiến thức lý thuyết

Workflow cơ bản của Git

Khi làm việc với Git, bạn thường làm theo 3 bước:

1. Sửa code (tạo/sửa/xóa file)
   ↓
2. git add (thêm vào staging area)
   ↓
3. git commit (lưu snapshot)

Ví dụ thực tế: Giống như chụp ảnh:

Sửa code = Bạn sắp xếp cảnh vật
git add = Bạn chọn những gì muốn chụp vào khung hình
git commit = Bấm nút chụp ảnh (lưu lại snapshot)

Các lệnh cơ bản

`git init` - Khởi tạo repository

Chức năng: Biến một thư mục thường thành Git repository

Khi nào dùng: Khi bắt đầu dự án mới hoặc muốn bắt đầu dùng Git cho dự án cũ

bash

git init
# Tạo folder .git (ẩn) chứa toàn bộ lịch sử Git

`git status` - Kiểm tra trạng thái

Chức năng: Xem file nào đã thay đổi, file nào đã được stage

Khi nào dùng: Trước khi commit, để biết bạn đã add đủ file chưa

Kết quả có thể có:

Untracked files: File mới, Git chưa theo dõi
Changes not staged: File đã sửa nhưng chưa add
Changes to be committed: File đã add, sẵn sàng commit
Clean working tree: Không có thay đổi nào

`git add` - Thêm file vào staging area

Chức năng: Đánh dấu file sẽ được commit

Các cách dùng:

bash

git add file.html          # Thêm 1 file cụ thể
git add *.html            # Thêm tất cả file .html
git add .                 # Thêm TẤT CẢ file thay đổi
git add src/              # Thêm cả thư mục src/

Lưu ý: git add . rất tiện nhưng cần cẩn thận - có thể add cả file không mong muốn!

`git commit` - Lưu snapshot

Chức năng: Lưu trạng thái hiện tại của code vào lịch sử

Cú pháp:

bash

git commit -m "Mô tả ngắn gọn những gì bạn đã làm"

Ví dụ commit message tốt:

✅ "Thêm nút đăng nhập vào trang chủ"
✅ "Sửa lỗi responsive trên mobile"
✅ "Cập nhật README với hướng dẫn cài đặt"

Ví dụ commit message không tốt:

❌ "update" (quá mơ hồ)
❌ "fix" (fix cái gì?)
❌ "asdf" (không có nghĩa)

`git log` - Xem lịch sử commit

Chức năng: Xem tất cả các commit đã tạo

Các tùy chọn hữu ích:

bash

git log                    # Xem toàn bộ log
git log --oneline          # Hiển thị gọn trên 1 dòng
git log -5                 # Chỉ xem 5 commit gần nhất
git log --graph            # Hiển thị dạng cây (tree)
git log --graph --oneline  # Kết hợp cả hai

Commit Message Best Practice

Quy tắc vàng: Commit message nên:

Ngắn gọn: Dưới 50 ký tự cho dòng đầu
Rõ ràng: Mô tả chính xác bạn làm gì
Dùng câu mệnh lệnh: "Thêm tính năng" thay vì "Đã thêm tính năng"

Ví dụ tốt:

Thêm form đăng nhập với validation
Sửa lỗi hiển thị menu trên mobile
Cập nhật API endpoint cho sản phẩm

💻 Ví dụ thực hành

Tạo dự án web và thực hiện commit đầu tiên

bash

# Bước 1: Tạo thư mục và khởi tạo Git
mkdir my-blog
cd my-blog
git init

# Bước 2: Tạo file HTML
echo "<!DOCTYPE html>
<html>
<head>
    <title>Blog của tôi</title>
</head>
<body>
    <h1>Xin chào!</h1>
</body>
</html>" > index.html

# Bước 3: Kiểm tra trạng thái
git status

# Kết quả:
# On branch main
# Untracked files:
#   index.html

Giải thích:

git status cho thấy có file index.html chưa được track

bash

# Bước 4: Thêm file vào staging area
git add index.html

# Hoặc thêm tất cả file:
# git add .

# Bước 5: Kiểm tra lại trạng thái
git status

# Kết quả:
# On branch main
# Changes to be committed:
#   new file:   index.html

Giải thích:

File đã chuyển sang "Changes to be committed" = Sẵn sàng commit

bash

# Bước 6: Tạo commit đầu tiên
git commit -m "Thêm trang chủ HTML cơ bản"

# Kết quả:
# [main (root-commit) abc1234] Thêm trang chủ HTML cơ bản
# 1 file changed, 7 insertions(+)

Giải thích:

(root-commit): Đây là commit đầu tiên (gốc)
abc1234: Hash của commit (mã định danh)
1 file changed, 7 insertions(+): Thống kê thay đổi

bash

# Bước 7: Xem lịch sử commit
git log --oneline

# Kết quả:
# abc1234 (HEAD -> main) Thêm trang chủ HTML cơ bản

Thực hiện commit thứ hai

bash

# Bước 1: Sửa file (thêm CSS)
echo "<style>
    body { font-family: Arial; }
    h1 { color: blue; }
</style>" >> index.html

# Bước 2: Kiểm tra thay đổi
git status

# Kết quả:
# Changes not staged for commit:
#   modified:   index.html

Giải thích:

"Changes not staged" = Đã sửa nhưng chưa add

bash

# Bước 3: Xem thay đổi cụ thể (sẽ học ở bài sau)
git diff

# Bước 4: Add và commit
git add index.html
git commit -m "Thêm CSS styling cho trang chủ"

# Bước 5: Xem log
git log --oneline

# Kết quả:
# def5678 (HEAD -> main) Thêm CSS styling cho trang chủ
# abc1234 Thêm trang chủ HTML cơ bản

Giải thích:

HEAD -> main: HEAD đang trỏ đến commit mới nhất trên branch main
Có 2 commit, commit mới nhất ở trên

Xem thông tin chi tiết commit

bash

# Xem thông tin chi tiết commit gần nhất
git show

# Hoặc xem commit cụ thể
git show abc1234

# Xem log với thông tin đầy đủ
git log

# Kết quả mẫu:
# commit def5678
# Author: Nguyễn Văn A <nguyenvana@example.com>
# Date:   Mon Jan 15 10:30:45 2024 +0700
#
#     Thêm CSS styling cho trang chủ
#
# commit abc1234
# Author: Nguyễn Văn A <nguyenvana@example.com>
# Date:   Mon Jan 15 09:15:20 2024 +0700
#
#     Thêm trang chủ HTML cơ bản

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Bài tập 1: Tạo website portfolio với Git

Tạo thư mục portfolio và khởi tạo Git
Tạo file index.html với nội dung cơ bản
Tạo commit đầu tiên với message: "Khởi tạo dự án portfolio"
Thêm file style.css với một số CSS
Tạo commit thứ hai: "Thêm file CSS cơ bản"
Xem lịch sử bằng git log --oneline

Kết quả mong đợi: Có ít nhất 2 commit trong log

Gợi ý:

bash

mkdir portfolio && cd portfolio
git init
# Tạo file index.html
git add index.html
git commit -m "Khởi tạo dự án portfolio"
# Tạo file style.css
git add style.css
git commit -m "Thêm file CSS cơ bản"
git log --oneline

Level 2: Nâng cao

Bài tập 2: Thực hành workflow đầy đủ

Tạo một dự án website đơn giản với các bước:

Commit 1: Tạo file index.html với cấu trúc HTML cơ bản
Commit 2: Thêm file style.css và link vào HTML
Commit 3: Thêm file script.js với JavaScript đơn giản
Commit 4: Cập nhật HTML thêm một section mới
Commit 5: Sửa CSS để responsive trên mobile

Yêu cầu:

Mỗi commit phải có message rõ ràng, mô tả đúng việc làm
Sau mỗi commit, chạy git log --oneline để xem lịch sử
Cuối cùng, có ít nhất 5 commit trong log

Mẹo: Làm từng bước một, không làm tất cả rồi mới commit!

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Lỗi: "nothing to commit, working tree clean"

Nguyên nhân: Bạn chưa add file hoặc chưa có thay đổi nào

Giải pháp:

bash

# Kiểm tra trạng thái
git status

# Nếu có file "Untracked" hoặc "Changes not staged", add chúng trước
git add .
git commit -m "Commit message"

2. Quên message khi commit

Giải thích:

bash

# Lệnh này sẽ mở editor để bạn nhập message
git commit

# Hoặc dùng -m ngay:
git commit -m "Message của bạn"

Mẹo: Luôn dùng -m để tránh mở editor không mong muốn

3. Commit nhầm file không mong muốn

Ví dụ: Commit cả file .env chứa password

Giải pháp:

Sửa ngay bằng cách unstage file (sẽ học ở bài sau)
Hoặc dùng .gitignore để bỏ qua file (sẽ học ở bài sau)

Phòng tránh: Luôn check git status trước khi commit!

4. Commit message quá dài

Nguyên tắc:

Dòng đầu: Dưới 50 ký tự, tóm tắt ngắn gọn
Dòng trống
Body (nếu cần): Giải thích chi tiết hơn, mỗi dòng dưới 72 ký tự

Ví dụ tốt:

Thêm tính năng tìm kiếm sản phẩm

- Tạo component SearchBox
- Tích hợp với API backend
- Thêm loading state và error handling

5. Không biết đã commit gì trong quá khứ

Mẹo: Dùng git log với các tùy chọn:

bash

# Xem log gọn gàng
git log --oneline --graph --all

# Xem log với tác giả và ngày
git log --pretty=format:"%h - %an, %ar : %s"

# Xem log của file cụ thể
git log -- index.html

6. Commit quá nhiều lần cho một tính năng

Vấn đề:

bash

commit 1: "update"
commit 2: "fix"
commit 3: "update again"
commit 4: "finally done"

Giải pháp: Nên gom lại thành 1 commit có nghĩa:

bash

commit 1: "Thêm tính năng đăng nhập với validation"

Cách gom commit: Sẽ học ở bài về git rebase (bài 6)

Áp dụng vào làm việc nhóm:

Commit thường xuyên (mỗi 30 phút - 1 giờ) để không mất code
Nhưng trước khi push, xem lại và gom các commit liên quan lại
Mỗi commit nên là một "đơn vị công việc" hoàn chỉnh, có thể test được

Kết luận: Nắm vững các lệnh cơ bản này là nền tảng để học các tính năng Git nâng cao hơn. Hãy thực hành nhiều để quen tay!

Bài tiếp theo: 04. Hiểu về Working Directory và Staging Area - Hiểu sâu hơn về cách Git quản lý file

Các lệnh cơ bản: init, add, commit, status, log ​

🎯 Mục tiêu học tập ​

📘 Kiến thức lý thuyết ​

Workflow cơ bản của Git ​

Các lệnh cơ bản ​

git init - Khởi tạo repository ​

git status - Kiểm tra trạng thái ​

git add - Thêm file vào staging area ​

git commit - Lưu snapshot ​

git log - Xem lịch sử commit ​

Commit Message Best Practice ​

💻 Ví dụ thực hành ​

Tạo dự án web và thực hiện commit đầu tiên ​

Thực hiện commit thứ hai ​

Xem thông tin chi tiết commit ​

🧩 Bài tập ​

Level 1: Cơ bản ​

Level 2: Nâng cao ​

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp ​

1. Lỗi: "nothing to commit, working tree clean" ​

2. Quên message khi commit ​

3. Commit nhầm file không mong muốn ​

4. Commit message quá dài ​

5. Không biết đã commit gì trong quá khứ ​

6. Commit quá nhiều lần cho một tính năng ​

Các lệnh cơ bản: init, add, commit, status, log

🎯 Mục tiêu học tập

📘 Kiến thức lý thuyết

Workflow cơ bản của Git

Các lệnh cơ bản

`git init` - Khởi tạo repository

`git status` - Kiểm tra trạng thái

`git add` - Thêm file vào staging area

`git commit` - Lưu snapshot

`git log` - Xem lịch sử commit

Commit Message Best Practice

💻 Ví dụ thực hành

Tạo dự án web và thực hiện commit đầu tiên

Thực hiện commit thứ hai

Xem thông tin chi tiết commit

🧩 Bài tập

Level 1: Cơ bản

Level 2: Nâng cao

💡 Mẹo & Lỗi thường gặp

1. Lỗi: "nothing to commit, working tree clean"

2. Quên message khi commit

3. Commit nhầm file không mong muốn

4. Commit message quá dài

5. Không biết đã commit gì trong quá khứ

6. Commit quá nhiều lần cho một tính năng